"کلماکره" از سه کلمه جداگانه "کل"، "ما" و "کره" تشکیل شده است. "کل" در گویش مردم لرستان نوعی حیوان حلال گوشت کوهی با شاخ های کمانی رو به بالا و نرینه بز کوهی است. کلمه "ما" نیز با توجه به مفهوم محلی به صورت پسوند مان به معنای ماوا و مکان استقرار به کار برده می شود که ترکیب این کلمه به معنای ماوای بزکوهی است. گویا یک شکارچی محلی در تعقیب یک بز کوهی به این غار پرماجرا دست یافته است. کلمه "کره" نیز نام درختی است مشابه درخت انجیر که در بدو ورود به غار با آن مواجه می شویم که در مجموع می توان نتیجه گرفت که "کلماکره" به معنای ماوای کل و درخت انجیر است یا به تعبیری روشن تر، اختصاصات غار را نشان می دهد.

صحنه های رویایی استالاگمیت ها و استالاکتیت های طلایی رنگ غار، حوضچه های پر از آب، دهلیزها و حفره های آن از جلوه های منحصر به فرد این غار شگفت انگیز است که چشم هر بیننده ای را نوازش می دهد.

طبق تحقیقات صورت گرفته توسط یکی از پژوهشگران ایرانی با مطالعاتی روی کتیبه های اشیای مربوط به غار برای نخستین بار نام یک خانواده سلطنتی گم شده و یک سرزمین ناشناخته معرفی شد.

 خواندن کتیبه ها نشان می دهد که اشیا متعلق به سرزمین سمت سمتی (ساماتوره) بوده که بنیانگذاران آن پادشاهی به نام آمیریش فرزند دابالا است.

سمت  شاهان  از روی کتیبه های موجود روی اشیای غار کلماکره شناخته شده اند به احتمال زیاد شاهان سرزمین کوچک قبایلی را در جنوب لرستان، فرمانروایی می کرده اند.

 طبق اطلاعات به دست آمده این مجموعه یکی از شش گنجینه کشف شده بزرگ در جهان است و وجود سفالهای نئو عیلامی درون غار می تواند مدرک معتبری در تایید محل این گنجینه باشد، بنابراین بسیاری از پدیده های توصیف ناپذیر و طبیعی این مکان شگفت انگیز و آثار 2700 ساله آن به امید گنج یابی از سوی شکارچیان آثار عتیقه منهدم شده است.