ویژگی های یک مشاور خوب

ملاک انتخاب" مشاور خوب " معمولاً ویژگی های شخصی مشاور است، اگر چه از نظر مراجع مشاور خوب فردی است که با او احساس راحتی می کند و دوستش  دارد .مرور پژوهش های انجام شده در مورد ویژگی های مشاور اثربخش ممکن است گیج کننده باشد زیرا ما را با این معما مواجه  می سازد  که آیا انسان خود شکوفا وجود دارد.با این حال اگر بر نکات مشترک پژوهش های انجام شده متمرکز شویم ،می توانیم ویژگی های زیر را برای مشاوران اثر بخش  برشماریم

ا- همدلی : مشاور باید بتواند خود را جای مراجع  بگذارد و آنچه را که مراجع در آن لحظه احساس می کند را درک کند و درک همدلانه خود را به مراجع منتقل کند.این نوع انتقال معمولاً( و نه همیشه) به شکل کلامی است.

2- پذیرش و احترام بدون قید و شرط :مشاور باید مراجع را صرف نظر از این که کیست،چه می کند و چه می گوید  به عنوان انسانی ارزشمند بپذیرد. برای مراجع خیلی مهم است که بداند،بدون طرد شدن  یا داوری می تواند جنبه های منفی وجودش را ابراز نماید. با پذیرش کلیه احساسات و تکانه های مراجعان(شاید برای اولین بار) فرصتی برای آنان فراهم می شود تا خود را همان طور که هستند بشناسند.

3- خلوص و همخوانی: مشاور باید واقعی،اصیل ،روراست و صریح باشد.باید بین گفتار و اعمال او در رابطه  مشاوره ای هماهنگی وجود داشته باشد.به عبارت دیگر به آنچه می گوید عمل کند.منظور از  همخوانی این نیست که مشاور تمامی احساسات و افکار یا مشکلات خود را با مراجع در میان بگذارد یا بی اختیار هر چه را که به ذهنش می رسد بیان کند بلکه به این معنی است که  درمانگر احساسات خود را انکار نکند و برای بیان نگرش هایی که دائماً ذهن او را مشغول میکند آمادگی داشته باشد.به عنوان مثال اگر مراجعی حوصله مشاور را سر می برد ،خود بودن ، ابراز این احساس است.

4- عینیت: مشاوران خوب به شیوه دقیق،روشن، اختصاصی و بی واسطه به مراجعانشان پاسخ می دهند.عینیت مهارتی است که مراجعان را به دقت بیشتر و بیان جزئیات ترغیب می کند.هدف آن کاهش روابط سطحی است که مانع بیان دقیق تجربه یا منظور مراجع می شود.سه نوع خطای گفتاری وجود که در آنها مراجع تجربه خود را به طور کامل بیان نمی کند: حذف:وقتی که برخی مطالب بیان نمی شود، تحریف: وقتی که مسائل آن طوری که هستند بیان نمی شوند و تعمیم: وقتی که همه تجارب یا بخشی از مسائل فقط به یک حادثه خاص ربط داده می شوند یا بدون هیچ مدرکی نتیجه گیری کلی می شود. برای مثال وقتی که مراجع می گوید "اوضاع خوب نیست" مشاور اگر بخواهد عینی برخورد کند ممکن است چیزی مثل این بگوید"می توانید یک مثال برای من بزنید؟" یا "کدام اوضاع؟"فایده این پاسخ شفافیت بیشتر است که در نتیجه فرصتی برای همدلی بدست می آید.

5- بی واسطگی: صحبت کردن در زمان حال نه گذشته یا آینده.مشاور مؤثر به جای ارزشیابی توصیف می کند،در باره رابطه  صحبت می کند،در عبارات خود از ضمایر شخصی استفاده می کند(مثل من،مرا)،زمان حال را به کار می برد،بر اینجا و اکنون تأکید می کند(مثلا در این لحظه من احساس می کنم که...)،اشاره می کند که(1) چه احساسی دارد(2) فکر میکند که مراجع چه احساسی دارد(3) فکر می کند که چه اتفاقی بین آنها افتاده است، یک رابطه عمیق با مراجع برقرار می کند و نظر مراجعان را می پرسد.

6- گرمی و صمیمیت: ابراز نگرانی و توجه خالصانه به مراجع از طریق غیر کلامی.گرمی متضاد سردی و بی تفاوتی است که به دوست داشتن دیگران و برخورد دلسوزانه،به خصوص با افراد رنج دیده و پریشان اشاره می کند با وجود این الزاما ، همیشه و در برابر همه مراجعان به  یک اندازه احساس نمی شود و احتمالاً برخی از مراجعان مشاور را گرمتر از بقیه خواهند یافت.گرمی هم مانند اعتماد بلافاصله ایجاد نمی شود.ولی باید توجه کرد که شکل ساز است که سردی و بی تفاوتی.

7- خودآگاهی: مشاورانی که پیوسته بر خودشناسی شان می افزایند در مقایسه با آنهایی که نسبت به خودشان آگاهی اندکی دارند،اثربخش تر هستند زیرا این مشاوران بین نیازها،ادراک ها و احساس های خود و مراجعانشان می توانند تمایز قائل شوند و در نتیجه بهتر می توانند به رشد خودشناسی دیگران کمک کنند.سه برداشت مختلف از واژه" خودآگاهی" وجود دارد.برداشت اول،خودآگاهی درونی است یعنی آگاهی از افکار،عواطف،ادراکات شهودی،مقاصد،خیال پردازی ها و تصورات.برداشت دوم خودشناسی است که به ابعاد نسبتاً پایدار خودآگاهی درونی اشاره می کند،مثل استعدادها،ارزش ها،علایق و خصیصه های شخصیتی.سومین برداشت خودآگاهی بیرونی است که به آگاهی از رفتار خود و برداشت دیگران از آن مربوط می شود.هر سه برداشت بر مشاوره تأثیر می گذارند.خودآگاهی درونی(بویژه آگاهی از عواطف و بینش ها)یک تجربه فردی برای مشاور فراهم می کند،خودشناسی بر قضاوت مشاور در باره دیگران و قضاوت آنها در مورد وی تأثیر می گذارد.خودآگاهی بیرونی ممکن است نیاز به توضیح داشته باشد،مثل"من اخم کردم چون..." یا "من موضوع را سرسری گرفتم.یک نکته جدی هم وجود دارد...".

8- دانش:داشتن دانش در حوزه هایی مانند نظریه های روانشناختی،مردم شناسی و جامعه شناسی برای مشاوران حرفه ای لازم است.در قلمرو نظریه روانشناختی،مشاوران باید در زمینه رشد،یادگیری،رشدجنسی،شخصیت از دانش و اطلاعات لازم برخوردار باشند.در زمینه جامعه شناسی، مشاوران باید در مورد نقش ها،سازمان ها،روابط درون گروهی و بین گروهی شناخت داشته باشند.در حیطه مردم شناسی لازم است مشاوران در زمینه تأثیر فرهنگ بر رفتار و رشد روانی انسان دانش و آگاهی داشته باشند.

ویژگی های دیگری نیز برای مشاوران خوب پیشنهاد می شود،از جمله: خویشتن داری،آمادگی برای گفتگو در باره هر چیزی،یعنی ارائه اطلاعات درست در باره هر موضوعی که مراجع به طور مستقیم یا غیرمستقیم مطرح می کند،تشویق یا اطمینان به توانایی مراجع برای عملکرد بهتر و هدف مندی.در آخر این که یک ویژگی خیلی ضروری برای مشاور"رهایی از نیاز به کمال است